فلسفه تعلیم وتربیت

روش شناسی درنظریه سازی چیست

 درحوزه ی روش شناسی "نظریه پردازی"برخی بانگاهی اثبات گرایانه به موضوع نگریسته اند.برای مثال"دوبین"(1978)درکتاب "نظریه پردازی"پارادایمی تنظیم کرده ،که ازدوبخش اصلی وهفت مرحله تشکیل شده است.بنابه ضرورت مافقط بخش اول آن راموردتوجه قرارمی دهیم .

وی دراین مدل واحدهای یک نظریه راتنظیم نموده وبگونه ای دقیق نحوه تعامل وتکامل میان واحدهارامشخص ودرنهایت مرزاین واحدهاراتعیین کرده است.

بخش اول:مربوط به بعد"شکل گیری نظریه"که شامل:

1-واحدهای نظریه

2-قوانین نظریه

 ۳-مرزها

4-حالات سیستم

بخش دوم:عملیات پژوهش که منجربه تاییدنظریه می شود

5-قضیه

6- شاخص های تجربی واژه های کلیدی

7- فرضیه ها

 8-آزمون کردن    (منبع:سین هام .2006ص75)

بخش اول این الگونشان دهنده ی مراحل وگام هایی است که چارچوب مفهومی نظریه درآن شکل می گیرد.

 کارلایل وکریستنسن(2006)ضمن آن که "نظریه"رابه دودسته ی "توصیفی"و"هنجاری"تقسیم می کنند، باز در روش شناسی خودکه البته برای نظریه پردازی درحوزه ی "مدیریت"ارائه داده است سه مرحله راطراحی کرده اند که شامل:

1.     مشاهده

2.     طبقه بندی

3.     تعیین روابط

 ون دی ون(2007)برای تدوین یک نظریه قائل به طی کردن 4مرحله می باشد.

*    شکل دهی مساله

*   نظریه سازی

*  طراحی واجرای پژوهش

* حل مساله

زمینه مطالعه:مساله وهدف وفلسفه پژوهش مدل جامع دانش پژوهی تعاملی طرفینی  ون دی ون:(2007).ص۲۲

        معیار:روایی                                                               معیار:درستی وصدق

                                                                 مدل

                                        تئوری                                  راه حل

                                                            واقعیت

                                    معیار:مناسب بودن                                                   معیار:اثر

لین هام(2002)نیزنوعی روش شناسی رابه عنوان"روش شناسی عمومی نظریه پردازی" ارائه داده است که همه ی پژوهش های کمی وکیفی رادرخودجای داده است .این روش شناسی شامل:

1.  شکل دهی مفهومی

2. عملیات سازی

3. بکارگیری

4. تایید یا  رد

5. پالایش وتوسعه ی مستمرنظریه

 منبع:این هام (2006)ص231

دانایی فرد نیزاقدام به ارائه الگویی تحت عنوان "روش جامع نظریه پردازی "پیشنهادداده است که درذیل نمایش داده شده است.

 تفاوت نظریه پردازی درتعلیم وتربیت بانظریه سازی درعلوم تجربی:

وقتی درمقام مقایسه بین نظریات تربیتی بانظریات مربوط به علوم تجربی برمی آییم،ممکن است این سوال پیش آیدکه آیادرهردوحوزه نظریه وکاربردآن یکی است؟

باتوجه به این که نظریه درعلوم تجربی درسه زمینه ی توصیف(description)،تبیین(explanation)وپیش بینی   (perdiction) تقریباً دارای دقت واستحکام است آیانظریات تربیتی نیزاین چنین اند؟

درپاسخ بایدگفت که به نظرمی رسدچنین نباشد.یعنی نظریه پردازی درتعلیم وتربیت دقت نظریه پردازی درعلوم تجربی راندارد.زیرا"اولاً وبالذات برای این پیشنهادنشده اندکه دربوته ی عمل به دقت وتحت شرایط کنترل شده ،آزمون شوند.-ثانیاً-چنین ضعفی موجب بی ارزشی نظریه های تعلیم وتربیت نمی شود.به قول ارسطودرهرعلمی بایدبه تناسب ماهیت آن انتظارقطعیت داشت".(پاک سرشت،1386،ص127).